Online rechtstreeks kopen bij de boer, toekomst of illusie?

Rembert van Noort zegde zijn baan op en stapte in de online verkoop van levensmiddelen: Rembert.nl. Iedere maand vertelt hij in Foodmagazine waar hij tegenaan loopt.

Boeren worden uitgemolken en supermarkten gaan er met de winst vandoor. Geen onderwerp zo veelbesproken als de margeverdeling in de voedselketen. Initiatieven voor korte voedselketens schieten als paddenstoelen uit de grond. Of de korte voedselketen hierbij een doel of een middel is, is mij niet altijd duidelijk. De burger en de boer met elkaar verbinden, foodmiles beperken, dagverse kwaliteit leveren of een eerlijke prijs voor de boer? Het kan met de korte voedselketen. Of toch niet?

Wantrouwen bij consumenten

Hoe zorg je er voor dat voedsel op een economisch en ecologisch duurzaam verantwoorde manier van de boer bij de consument komt? Veel consumenten koesteren een wantrouwen tegen grote levensmiddelenconcerns. Zij kopen hun eten liever onbewerkt en rechtstreeks bij een boer zodat ze zeker weten wat ze eten. Als alle consumenten zelf rechtstreeks naar alle boeren zouden rijden om hun eten te kopen, zou dat weliswaar een korte voedselketen, maar economisch en ecologisch verre van duurzaam zijn.

Voedselcoöperatie klinkt als eerlijk systeem

Een vorm die consumenten helpt om rechtstreeks bij boeren te kopen is de zogenaamde voedsel coöperatie. Dit is een groep consumenten die samen, coöperatief, producten inkoopt bij (een groep of coöperatie van) boeren. In principe werkt zo’n voedsel coöperatie zonder winstoogmerk. De prijs die de consument betaalt gaat rechtstreeks naar de boeren. Dit klinkt als een eerlijk systeem. De boer krijgt een hogere prijs maar levert daar ook een extra dienst voor, namelijk bezorging aan de verschillende voedsel coöperaties. De consumenten krijgen een lagere prijs dan in de supermarkt. Ook zij leveren een extra dienst, zij doen immers hun eigen verkoop en retaildistributie. Ik zie ook organisaties ontstaan die dit proces van inkoop bij de boer en levering aan afhaalpunten organiseert en zo een dienst levert aan consument en boer. Vaak lees ik op hun websites hoe groot het percentage van de verkoopprijs is dat de boer ontvangt. Blijkbaar is het niet ‘in’ om marge te maken op verkoop van voedsel. Boeren, koeien en grond kun je vertrouwen en leveren eerlijk voedsel. Ieder ander die dit voedsel bewerkt of verhandelt, is onbetrouwbaar of is uit op excessief winstbejag, zo lijkt wel.

Andere systemen niet automatisch oneerlijk

Als een systeem zonder betaalde schakels tussen boer en consument een eerlijk systeem is betekent dat niet automatisch dat een systeem met meer schakels een oneerlijk systeem is. Zolang schakels tussen boer en consument een functie hebben en waarde toevoegen en daar een redelijke vergoeding voor krijgen hoeft dat niet te leiden tot een oneerlijke margeverdeling in de voedselketen. Toch is de beeldvorming vaak anders. Er is een groep consumenten die hun dagelijkse maaltijd daarom op een zo direct mogelijke manier bij de boeren wil kopen, zonder daar zelf langs te hoeven rijden.

Andere modellen in de markt

Wat gebeurt er verder in de foodmarkt op dit gebied? Het ‘hybride’ systeem van Willem & Drees om lokale producten direct van de boer uit de buurt via supermarkten te verkopen bleek geen succes. Gaan A-merken met de komst van Shobr de supermarkt ook links laten liggen? Een tegengesteld ontwikkeling is het plaza model van Bol.com als extra online schakel voor collega-webshops om consumenten te vinden. En de opmars van Thuisbezorgd.nl stelt restauranthouders voor een dilemma: niet aan meedoen en niet gevonden worden door Google of wel meedoen en teveel marge inleveren. Het leidt tot de bizarre situatie dat een aantal restaurants samenwerkt met Thuisbezorgd.nl maar hun klanten oproept vooral niet via deze site te bestellen. Waar internet in eerste instantie de markt volledig open en transparant leek te maken, iedereen kon zijn eigen webshop beginnen en de hele wereld bedienen, lijkt Google de consument zodanig te beperken in zijn keuze dat ze weer bij de grote bedrijven uitkomen.

Economisch en ecologisch verantwoord?

Waar kan de consument die online rechtstreeks bij boeren zijn eten wil kopen dan terecht? Het zijn vooral lokale en kleinschalige initiatieven die in deze markt actief zijn. Het zijn korte voedselketens, met lokaal geteelde producten. Maar ook met beperkte schaalgrootte zowel online als offline. Ze overleven door de passie van de ondernemers en de boeren. Maar of ze economisch en ecologisch verantwoord zijn?

De toekomst zal het leren.

 

Bron: Foodmagazine.nl  |  Foto: Koos Groenewold

 

Share This